nrc artikel over vrijstaten en kraken

Wij erkennen jullie boerderij als republiek

Zei Rusland dit maar van Kosovo

Luuk van Middelaar

Een kraakpand kan een staat worden, zodra die wordt erkend door een ander
land.

Twee boerderijen in Estland hebben de krachten gebundeld en zichzelf
uitgeroepen tot onafhankelijke ‘sovjetrepubliek’. De stichters en
ingezetenen hebben volgens het Russische staatspersbureau RIA-Novosti (3
september) een sovjetregering en een minipolitiemacht gevormd en zouden
bezig zijn de grenzen met Estland af te bakenen. Het
boerderijenrepubliekje zoekt erkenning van Rusland.

“Wij hebben er genoeg van in het burgerlijke Estland te leven, waar
niemand in het gewone volk is geïnteresseerd, waar werkloosheid en
corruptie tieren en waar de NAVO en de Amerikanen alles bepalen”, aldus de
leider van de Estse opstandelingen, ene Andres Tamm. De prille staat hoopt
de komende dagen een vriendschapsverdrag met Moskou te tekenen. De
begeleidende foto toont een hek en een vlag.

Een hilarisch en onheilspellend bericht. Je vraag je af waarom het
serieuze Russische persbureau RIA-Novosti (een soort kruising van de RVD
en het ANP) zoiets publiceert, tussen toespraken van president Medvedev en
berichten over de Kaukasuscrisis.

Misschien is het een practical joke van de redactie. Daarvoor pleit dat de
enige opgevoerde bron een website van Petersburgse sovjetcommunisten is,
die zeggen als woordvoerders van de boerderijstaat op te treden. Maar ook
een grap maak je niet zonder motief.

Misschien wil het persbureau westerse diplomaten en nieuwsconsumenten er
met een knipoog aan herinneren dat er na Zuid-Ossetië en Abchazië nog
andere onderdrukte volkjes op hulp van de ‘Russische bevrijders’ wachten.
Waar houdt de grap op en begint het onheil?

Vergelijk dit met een onlangs verschenen persbericht van krakers in de
Amsterdamse Pijp: “Vanaf vandaag 11 augustus wordt SWOMP 4 een autonome
vrijstaat. Dit braakliggend terrein aan de Rustenburgerstraat 438-440 werd
een maand geleden, op vrijdag 11 juli 2008, door ons, Kraakgroep de Pijp
en Groenfront!-Amsterdam, gekraakt.”

De krakers publiceerden een ‘Onafhankelijkheidsverklaring’, waarin ze zich
uitspreken “tegen de macht van de overheid en van het grootkapitaal” en
tegen “het bouwen van parkeergarages en de veryupping van de Pijp”. Ze
wonen in caravans en gaan hun eigen groenten verbouwen.

Een goed getimede actie: middenin de Duyvendakrel over de ontsporingen van
de jaren 80 teruggrijpen op de zuivere bron van de Amsterdamse
Kabouterbeweging, op de ‘Oranje Vrijstaat’ uit 1970. Deze door Roel van
Duijn uitgeroepen tegenstaat claimde geen territorium maar beschikte wel
over ambassadeurs, ministeries en het fijne volkslied ‘De uil zat in de
olmen’.

Waar zit het onderscheid tussen de grap van de zelfverklaarde vrijstaat en
het omen van de zelfverklaarde sovjetrepubliek? Niet in beider
gedachtegoed; de ideologische programma’s van de Amsterdamse krakers en de
beide Estse boerderijen vertonen juist enige affiniteit. Het verschil is
dat de Esten daadwerkelijk erkenning zoeken voor hun staat. Dan gaat het
spel over in politiek.

Dit absurde voorbeeld toont wat een raar iets politieke macht is. Macht
rust op aanvaarding van macht. Een grap wordt een staat wanneer én de
eigen bevolking gelooft dat het een staat is én de buitenwereld die
erkent. Dat is alles. Het overtuigen van de buitenwereld is een kwestie
van Ja of Nee op een bepaald moment.

Zoals het Estse boerenrepubliekje steun zoekt bij Moskou, zo zou vrijstaat
‘SWOMP 4’ uit de Pijp zich kunnen laten erkennen door een buitenlandse
nucleaire macht.

De diplomatieke moeilijkheden beginnen wanneer sommige van de bestaande
staten een nieuwkomer erkennen en andere hem als kraker beschouwen.
Aangezien er geen wereldregering is, schept dit situaties zonder
juridische uitweg. Deze entiteiten bungelen tussen kraakpand en eigen
huis, wachtend op politieke verwikkelingen.

Kijk naar de Turkse Republiek Noord-Cyprus, in 1974 uitgeroepen op
Grieks-Cypriotisch grondgebied en alleen door Turkije erkend; voor de rest
van de wereld is het bezet gebied. Taiwan, het bijgebouwtje waar de
Chinese nationalisten zich na de communistische machtsovername hebben
teruggetrokken, wordt door 25 landen erkend. Israël wordt niet door de
Arabische landen erkend.

Kosovo is, sinds het zich onafhankelijk van Servië verklaarde, door ruim
veertig landen als staat erkend. Daaronder Amerika en de meeste
EU-lidstaten, maar niet Spanje en Griekenland. In een diplomatiek
tegenoffensief probeert Servië deze maand de Algemene Vergadering van de
VN te bewegen de zaak aan het Internationale Hof van Justitie voor te
leggen.

De over Kosovo gegriefde Russen pleegden een tegenzet met de erkenning van
Zuid-Ossetië en Abchazië. Moskou vond voor deze stap nauwelijks steun. Ook
bevriende omringende landen (inclusief Servië) en China het lieten
afweten.

Het belang van de verzamelde bestaande staten is ieders soevereiniteit te
erkennen en kraken (ook bij de buren) te ontmoedigen. Afgezien van alle
motieven, emoties, belangen en aanleidingen: deze grondnorm van het
statenverkeer is dit jaar tweemaal geschonden. Eenmaal door het Westen,
eenmaal door Rusland.

In theorie zouden het Westen en Rusland om de tafel kunnen gaan zitten,
elkaar streng aankijken en een deal sluiten: “Oké, wij erkennen Kosovo,
jullie Abchazië en Zuid-Ossetië. Maar nu kappen met dit gedoe.”

Dat zal niet gebeuren. Dus hoe komt de geest weer terug in de fles?

Kraken staat de laatste tijd ter discussie. CDA, VVD en ChristenUnie
willen dat krakers strenger veroordeeld kunnen worden.

Nederland is een van de weinige landen waar kraken mag,mits het pand
langer dan een jaar leeg staat en de eigenaar niet kan bewijzen dat hij
het binnenkort in gebruik neemt. Krakers moeten met meubilair aantonen dat
zij het pand bewonen.

Op dit moment telt Nederland ongeveer 150 kraakpanden en 1.500 krakers.

NRC 09-09-2008

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: