Klimaatneutraal leven

Klimaatverandering
Nadat de film ‘an inconvenient truth’ van Al Gore het klimaatprobleem wereldwijd op de agenda zette en afrekende met de campagne van desinformatie die vanuit de lobbywereld van de grote vervuilers werd gevoerd, staan we in een tijdperk waarin niemand zich meer kan verschuilen achter het excuus dat nog niets is bewezen, bijna niemand ontkent nog dat klimaatverandering realiteit is. Toch lijkt er maar weinig te veranderen, het logge apparaat van de bestaande machtstructuren, overheden en industrieel bedrijfsleven, wiens macht voornamelijk is gebaseerd op olie, lijken hun winsten tot de laatste drup olie te willen uitbuiten.

Crisis
Terwijl de noodzaak tot verandering overal ter wereld aan het doordringen is, en zelfs een instituut zoals het internationaal energie agentschap (IEA) woorden zoals ‘energie revolutie‘ in de mond neemt, storten de eerste machtsstructuren in. Inmiddels koersen we af op een wereldwijde recessie. Op zich werden dergelijke scenario’s al jaren voorspeld, onderzoeksburo’s, zoals peakoil nederland, proberen te berekenen wanneer de wereldwijde olievoorraden opraken en wanneer de prijs hóeveel zal stijgen. Sommige klimaatactivisten en olie-onderzoekers zijn er niet over uit wat ons eerder gaat raken, de klimaatcrisis, of de oliecrisis. Maar eigenlijk zijn de twee niet los van elkaar te zien, en de effecten van beiden allang merkbaar. En als je gaat bedenken hoe afhankelijk wij zijn van olie, besef je dat beide crises minstens even drastisch ingrijpen in ons leven.

Het einde van het groei ideaal
We moeten stoppen met het bouwen van kolencentrales en kernenergie is geen oplossing. Het zadelt ons alleen op met bergen afval dat we niet kunnen afbreken. Ook bio-fuels zijn geen antwoord, in Zuid-Amerika lijden mensen nu al honger wegens de gestegen voedselprijzen. Verder zal ook gentech alleen maar lijden tot vernietiging van onze natuurlijke leefomgeving. De zogenaamde techno-fix is een illusie. We zullen natuurlijk volledig moeten overstappen op zonne- en windenergie, maar daar komt bij dat we onze huidige consumptie van energie niet kunnen handhaven. Ons eeuwige ideaal van ultieme economische groei is niet alleen niet haalbaar, het vernietigt uiteindelijk al de bronnen voor onze eerste levensbehoeften. Of we de natuur echt kunnen vernietigen is twijfelachtig maar wat zeker is, is dat we de wereld voor onszelf wel degelijk in korte tijd onleefbaar kunnen maken.

Het post-olie tijdperk
Een hoop mensen wordt moedeloos van dit besef, het lijkt een onmogelijke opgave om olie uit ons leven te bannen. Zeker met zoveel hebberige mensen die grote financiële belangen hebben bij de status-quo, komt het voor alsof het onbegonnen werk is. Toch hebben we duizenden jaren zonder industrie geleefd, en zeker met de huidige kennis en technologie (niet alleen high-tech zoals zonnecellen, maar ook onze uitgebreide kennis over de werking van planten en natuurlijke eco-systemen), is het mogelijk om een crisisbestendige samenleving te bouwen. Een duurzame gemeenschap die voorkomt dat het post-olie tijdperk gaat lijken op het in de films ‘mad-max’ of waterworld geschetste beeld.

Decentrale opbouw
We kunnen die gemeenschap van onderaf opbouwen. Als je je eigen energie (groen) opwekt zet je de energiemaatschappij buiten spel. Genoeg mensen die onafhankelijk zijn en het machtsblok stort in. Hetzelfde geldt voor de grote machthebbers in elke andere industrie. In deze tijden van crisis liggen juist mogelijkheden tot verandering. Gezamenlijk overleven wordt het hoofddoel: dus genoeg eten, drinken en huizen voor iedereen en schone lucht om in te ademen. Dit kun je bereiken door je decentraal te organiseren en iedere kleine gemeenschap zoveel mogelijk zelfvoorzienend te laten worden. In Engeland is enkele jaren terug het begrip ‘transition-town‘ ontstaan, kleine gemeenschappen, wijken, dorpen en stadjes zijn begonnen met zich voorbereiden op de periode van transitie. Lees hier meer over deze inspirerende en praktiese initiatieven.

Afkicken van Fossiele brandstof
Natuurlijk gebruikt iedereen gas, water en licht in het huishouden, rijdt bijna iedereen auto en gaan velen met het vliegtuig op vakantie. Momenteel is het nog een ideele beslissing om dergelijke dingen niet te gebruiken, maar in de toekomst wordt het te duur of, raken grondstoffen zelfs helemaal op. Maar ook alle producten die van ver komen zullen verleden tijd zijn als de fossiele brandstoffen te duur worden. Vlees word veel duurder vanwege de hoeveelheid energie en voedsel die erin gestopt moet worden. Een waterkoker word overbodige luxe en verwarming zou nog wel eens een probleem kunnen worden, zeker als ons aardgas opraakt. Behalve dat onze portemonnee ons zal dwingen om lokale seizoengroenten te gaan eten, zullen oneindig veel produkten uit ons leven verdwijnen. Produkten die teveel energie kosten, en waar we eigenlijk nu al vanaf zouden moeten zien. Alle plastic bijvoorbeeld wordt uit olie gemaakt, en vaak de hele wereld over getransporteerd om hier in het westen verbruikt en weggegooid te worden.

ecfoot De ecologische voetafdruk
Als je wilt weten hoeveel je produkt vervuilt, kun je de ecologische voetafdruk berekenen. Je begint met de energie (uit olie dus) die het kost om de grondstof te winnen en te bewerken om te komen tot het eindprodukt. Tel daarbij op alle olie die gebruikt word voor het transport tussen fabrieken en landen voor het tenslotte ergens in europa in de winkel ligt. En de schade die het eventueel aan lokale ecosystemen toebrengt, en dan heb je een grove schatting van een afdruk. Daarna wordt het trouwens vaak na aankoop ook met olie naar huis getransporteerd. Er zijn tal van sites te vinden waar je je eigen ecologische voetafdruk kan berekenen zoals deze en deze, er is nogal verschil onderling, dus probeer aan de hand van de vragen zelf te beoordelen welke het meest realisties is. Dit is een leerzame zelfreflectie en laat je beseffen hoe ernstig ons huidige leven is gebouwd op de mogelijkheid om een hoge concentratie energie uit een paar druppels olie te halen.


Krimpen of verzuipen
ecological-footprint1Sleutel tot overleven is ‘krimpen’, we moeten de groei van de economie een halt toeroepen. De kwantiteit van de winsten (die zich uiteindelijk toch alleen maar ophopen in een kleine concentratie rijke westerlingen) wordt onbelangrijk, kwaliteit des te meer. Swomp4 maakt onderdeel uit van de groenfront campagne ‘krimpen of verzuipen‘, waarvan de boodschap vrij duidelijk is: als we niet krimpen verzuipt de helft van Nederland. Onderdeel van deze campagne is het aanvallen van de grote vervuilende machtsblokken, en het directe verzet tegen de aanleg van meer infrastructuur die tot meer vervuiling en uitputting zal leiden. Megalomane projecten zoals wegverbredingen, hogesnelheidslijnen, industrieterreinen en kolencentrales vormen een directe bedreiging voor de leefbaarheid van onze omgeving, en zullen de bronnen voor eerste levensbehoeften op de lange termijn vernietigen of uitputten.

Een klimaatneutraal huishouden

Tegelijk met de afbouw van bestaande structuren willen we beginnen met de opbouw van nieuwe. Op swomp4 zijn we begonnen met het bouwen van een klimaatneutraal huishouden. Een mooie manier van bouwen is ‘het earthship‘ zoals op deze foto, helaas zullen we niet lang genoeg op onze lokatie zitten om zoiets te bouwen. Toch proberen we hier een andere levenswijze te ontwikkelen en uit te dragen, en kennis te delen. We zijn gaan wonen op een kale zanderige vlakte, om er ieder aspect van ons leven duurzaam in te vullen. We zijn begonnen met een lijstje van alle aspecten van ons leven:
*onderdak *transport *energie *voedsel (en andere produkten) *afval

Onderdak
In de bouw (of verbouw) van je huis kun je veel keuzes maken die de natuur sparen. Zoals de keuze voor lokale duurzame materialen, grondige isolatie, en nadenken over lichtinval. Earthships zijn een goed voorbeeld van huizen gebouwd van afvalmateriaal die volledig onderdeel worden van hun omgeving, en gebruik maken van natuurlijke processen om zo zuinig mogelijk om te gaan met onze natuurlijke bronnen.

Transport
Alternatieven voor olie vervoer zijn rap in ontwikkeling. Het belangrijkste is dat we veel minder en veel minder ver zullen reizen. De vliegtuigindustrie is verleden tijd en gemotoriseerd personenvervoer niet rendabel. Fietsen is gezond voor ons en onze omgeving. Maar zelfs fietsen zijn niet klimaat neutraal wegens de enorme hoeveelheid energie die nodig is voor de produktie. Hierin zijn nogmaals het stoppen van de groei, hergebruik en duurzaam met produkten omgaan sleutelwoorden.

Energie
Er zijn talloze manieren om anders met energie om te gaan, in je gebruik en in je opwekking. In ieder geval zullen we lokale en groene energie bronnen moeten gaan aanspreken. Zon, wind en water, maar ook sommige vormen van biomassa. Zo zijn er methodes om gas te winnen uit uitwerpselen en water op te warmen met buizen door je composthoop. Nogmaals; een krimp van het huidige gebruik is de basisvoorwaarde voor succes.

Voedsel
Vlees gaat heel erg duur worden wegens het grote oppervlakte landbouwgrond die het inneemt, de schaarste van voedsel en de hoeveelheid aan energie die er voor geïnvesteerd moet worden. Behalve meer lokale seizoengroenten eten, zullen we ook een efficiëntere en dus duurzamer vorm van landbouw moeten ontwikkelen. Een bizar feit is dat we meer energie aan joules in de produktie van ons voedsel stoppen dan we er uithalen. Normaal gesproken zou dat betekenen dat iets niet rendabel is, de enige reden dat we dit kunnen is dankzij de beschikbaarheid van olie.

landbouw
Huidige landbouw is inefficient, we moeten dus massaal overstappen op duurzame, ecologische landbouw. De meest ultieme ecologische landbouw is permacultuur. Het streven is om zoveel mogelijk eetbaar voedsel van je land te halen, en tegelijk een permanent groeiend en bloeiend mini-eco-systeem te creëren dat er voor zorgt dat je omgeving vruchtbaar rijk en biodivers blijft.

Afval
Afval vervuilt onze leefomgeving, kost hopen met energie, en kan vaak wel 25 keer langer gebruikt worden dan in onze huidige samenleving gebeurt, waardoor het weer meer energie en bronnen kost om nieuwe produkten te maken. Totaal onnodig. Alweer is decentraliseren het belangrijkst. Een hoop afval kan op en rond je eigen huis afgebroken worden door middel van composthopen. Ook kan je zoals eerder gezegd energie winnen uit ontbindingsprocessen. Verder is er nog een flinke slag te slaan tegen de verpakkingsindustrie. Door middel van hergebruik kunnen veel produkten nog jaren meegaan, je kunt zelfs een huis bouwen met afvalmateriaal.

Op swomp ontwikkelen we alternatieven en bouwen we aan een kenniscentrum voor een duurzame toekomst.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: